مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران
خانه » مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران

مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران

72K بازدید
سه شنبه ۸ تیر ۱۳۹۵
Sahar
0 دیدگاه
50

مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران

تاریخچه شکل گیری و تکامل خوشنویسی در ایران

مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران , ابن مقله , مقالات تاریخی , آرشیو مقالات , ترسل , ترکیب , کرسى , نسبت , ضعف , قوت , سطح , دور , صعود مجازیچ , نزول مجازی , اصول , صفا , شان , شأن , خطوط ششگانه , جمال الدین یاقوت مستعصمى , خط میخى , خط پهلوى , خط اوستائی , خطوط اسلامى , خوشنویسی , هنر خوشنویسی , مقالات هنری , تاریخچه هنر خوشنویسی , تاریخچه خوشنویسی , خوشنویسی در ایران , خوشنویسی ایران , هنر خوشنویسی در ایران , ikv , میرعلى تبریزى , تعلیق , نسخ , نسختعلیق , نستعلیق , علیرضا عباسى , سلطانعلى مشهدى , میرعبدالله تبریزی , میرزا جعفر تبریزى , اظهار تبریزى , میرعمادالحسنى , خوشنویس , ثلث , خط شکسته نستعلیق , مرتضى قلى خان شاملو , میرزا شفیعا هراتى , درویش عبدالمجید طالقانى , ارکان اربعه هنر خوشنویسى , جمال الدین یاقوت , میرزا احمد نیریزى , میرعماد الحسنى , خطاطان ایرانی

تا پیش از اختراع صنعت چاپ ، هنر خوشنویسی از هنرهای پراهمیت تاریخ هنر بوده است.

قبل از اسلام خطوط مختلفى ار جمله میخى و پهلوى و اوستائى در ایران متداول بوده است. با ظهور دین اسلام نیاکان ما الفبا و خطوط اسلامى را پذیرا شدند. خط متداول آن زمان که نزدیک دو قرن قبل از اسلام شکل گرفته بود خط کوفى و نسخ قدیم بود که از دو خط قبطى و سریانى اخذ شده بود. در اوایل قرن چهارم سال ۳۱۰ هجرى قمرى ابن مقله بیضاوى شیرازى خطوطى را بوجود آورد که به خطوط اصول معروف شد که عبارتند از محقق – ریحان – ثلث – نسخ – رقاع و توقیع که وجه تمایز آنها اختلاف در شکل حروف و کلمات و نسبت سطح و دور در هر کدام مى باشد و براى این خطوط قواعدى وضع کرد و ۱۲ اصل نوشت : ترکیب -کرسى- نسبت- ضعف- قوت- سطح- دور- صعود مجازى- نزول مجازى- اصول- صفا و شأن.

بعد از ابن مقله (حدود یک قرن) على ابن هلال مشهور به ابن بواب براى خط نسخ قواعد جدیدى بوجود آورد و آنرا کامل تر کرد و بعد در قرن هفتم جمال الدین یاقوت مستعصمى به خطوط ششگانه یاد شده غنا و تکامل بخشید .

مقارن پیشرفت خطوط فوق، حسن فارسى کاتب، خط تعلیق را از خطوط نسخ و رقاع بوجود آورد که به نام ترسل نیز نامیده مى شد.

در قرن هشتم میرعلى تبریزى (۸۵۰ هجرى قمرى) از ترکیب و ادغام دو خط نسخ و تعلیق خطى بنام نسختعلیق بوجود آورد که بسیار مورد اقبال واقع شد و موجب تحول عظیمى در هنر خوشنویسى گردید خطى که حدود یک دانگ سطح و مابقى آن دور است و نام آن در اثر کثرت استعمال به نستعلیق تغییر پیدا کرد.

و باید اذعان نمود که بحق از زیباترین و ظریف ترین و مشک لترین خطوط ایرانى و میتوان گفت که عروس خطوط ایرانى است.

پس از میرعلى تبریزى پسرش میرعبدالله و بعد از او میرزا جعفر تبریزى و اظهار تبریزى در تکامل خط نستعلیق کوشش ها کردند تا نوبت به سلطانعلى مشهدى رسید که خدمات شایانى به این هنر اصیل نمود.

اساتید زیادى بعد از سلطانعلى مشهدى در تکامل خط مذکور زحمات فراوانى کشیدند که بعد از حدود یک قرن، خوشنویس نامى و آشناى همه، میرعمادالحسنى (۱۰۲۴ هجرى قمرى) معاصر شاه عباس صفوى پا به عرصه ظهور نهاد که با نبوغ خود تغییرات و سبکى در خط نستعلیق بوجود آورد که هنوز از گذشت قریب ۴۰۰ سال مورد استفاده و الهام بخش خوشنویسان است. او پایه خط را به جائى نهاد که از زمان پیدایش خط نستعلیق تاکنون هنرمندى خوشنویس را یاراى برابرى با او نبوده است و همزمان او هنرمند بزرگ دیگرى چون علیرضا عباسى رقیبى براى او بشمار مى رفت که علاوه بر خط نستعلیق خفى و جلى در خط ثلث نیز استاد بود بطورى که قالب کتیبه هاى مساجد و بناهاى تاریخى اصفهان به خط ثلث و یا به سرپرستى او انجام شده است .

بطور کل قرنهاى نهم ، دهم و یازدهم هجرى قمرى را میتوان قرنهاى درخشان در هنر خوشنویسى دانست .

مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران

در اواسط قرن یازدهم سومین خط خالص ایرانى یعنى شکسته نستعلیق به دست مرتضى قلى خان شاملو حاکم هرات از خط نستعلیق احداث گردید. علت پیدایش آن تند نویسى و راحت نویسى و دیگر، ذوق و خلاقیت ایرانى مى توانست باشد همانطورى که بعد از پیدایش خط تعلیق، ایرانیان به خاطر سرعت در کتابت، شکسته تعلیق آنرا نیز بوجود آوردند .

خط شکسته نستعلیق به دست میرزا شفیعا هراتى کامل تر شد و درویش عبدالمجید طالقانى قواعد جدیدى وضع نمود و آنرا به کمال نوشت چهار تن ازخوشنویسان نامى که در چهار خط ثلث، نسخ، نستعلیق و شکسته نستعلیق به ارکان اربعه هنر خوشنویسى مشهور گشته اند عبارتند از :

در خط ثلث: جمال الدین یاقوت ( ۶۹۸ هجرى قمرى)

در خط نسخ: میرزا احمد نیریزى (اواسط قرن ۱۲)

در خط نستعلیق: میرعماد الحسنى (۱۰۲۴ هجرى قمرى)

در خط شکسته نستعلیق: درویش عبدالمجید طالقانى ( ۱۱۸۵ هجرى قمرى)

مروری بر تاریخچه هنر خوشنویسی در ایران

در قرن ۱۳ در دوره قاجاریه خطاطان بزرگى پا به عرصه میدان نستعلیق و دیگر اقلام نهادند و سختی هاى هنر ظریف خوشنویسی در ایران را به جان خریدند و در توسعه آن کوشیدند .

اسامى معروف ترین خوشنویسان ایرانی از آن زمان تاکنون به شرح ذیل مى باشد:

عباس نورى- وصال شیرازى- احمد شاملو مشهدى – فتحعلى حجاب – میرحسینى خوشنویس- اسداله شیرازى – میرزا آقا خمسه اى – ابوالفضل ساوجى – عبدالرحیم افسر – محمدحسین شیرازى – عبدالحمید ملک الکلامى – على نقى شیرازى – میرزا محمد ابراهیم تهرانى (میرزا عمو) – میرزا غلامرضا اصفهانى – میرزا محمدرضا کلهر- محمدحسین عمادالکتاب – مرتضى نجم آبادى – سیدحسن میرخانى – سیدحسین میرخانى – على اکبر کاوه – ابراهیم بوذرى – حسن زرین خط – غلامحسین امیرخانى – عباس اخوین – یداله کابلى خوانسارى – کیخسرو خروش و …

دانلود مقاله

پیشنهاد میکنیم...

عاشق کردن مردها با رفع این نیازها میسر است
صفات عالی مردان که خانم ها عاشق آنها هستند
با علائم عاشق شدن مردان آشنا شوید – بخش دوم
با علائم عاشق شدن مردان آشنا شوید – بخش اول
علامت ها و نشانه های خیانت مردان به زنان چیست ؟
ویژگی ها و خصوصیات واقعی مردان عاشق چیست ؟
آشنایی با رازهای اخلاقی و رفتاری یک عاشق واقعی
توصیه های مراقبتی برای پوست هنگام خانه تکانی
پیری پوست با 9 عادت که احتمالا نمی دانید
آشنایی با تاثیر آفتاب بر پوست که احتمالا نمی دانید
آیا دچار ترک های ناشی از کشیدگی پوست هستید ؟
تاثیر استرس بر پوست صورت واقعیت است یا شایعه ؟
15 باور غلط در مورد زیبایی که نمی دانستید
صورت بدون جوش و آکنه با مصرف این ویتامین ها
لکه گیری پوست و دفع چین و چروک با چند دستور خانگی

دیدگاه کاربران
0دیدگاه ثبت و تایید شده

ارسال دیدگاه