مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با عرفان های کاذب
خانه » مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با عرفان های کاذب

مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با عرفان های کاذب

27K بازدید
پنج شنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۵
Sahar
0 دیدگاه
44

مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با عرفان های کاذب

مقایسه عرفان اسامی و عرفان های کاذب

مبانی عرفان اسلامی و مقایسه آن با عرفان های کاذب , آرشیو مقالات , آسیب های عرفان کاذب , آسیب های عرفان های کاذب , آیت‌ الله رفیعی , اجنه , ادریسی ها , ارتودکسی , اُکولتیست , امام خمینی , انقطاع از کتاب و سنت , انواع عرفان , اهل عرفان , تصوف , تعالیم عرفانی , جن , جهان بینی لا ادری , حکمت متعالیه , حمله اجنه , حمله جن , دان فادیو , راست اندیشی , راه مبارزه با عرفان های کاذب , سفینه النجاه , سکولاریست , سلسله مراتب عرفان , سنوسیه , سهروردی , شاذلیه , شارلاتانیسم عرفانی , شعور کیهانی , عارف , عرفا , عرفان , عرفان اسلامی , عرفان امام خمینی , عرفان حلقه , عرفان کاذب , عرفان کیهانی , عرفان نوظهور , عرفان های کاذب , عرفان های نو ظهور , عطار , علامه طباطبایی , علوم غریبه , فریب های عرفان کیهانی , فلسفه سکولار , قادریه , قذافی , کلاهبرداری معنوی , مبانی عرفان اسلامی , مذهب و عرفان , مقالات مذهبی , ملا ادریس , ملا صدرا , منشاء رواج عرفان های کاذب , موجودات غیر ارگانیک , نجم الدین کبری , نشریه عصر اندیشه , هندوئیسم , هندوئیسم جدید در غرب

 پاسخ‌ های دکتر سید حسین نصر به ادعاهای محمدعلی طاهری

عرفان های کاذب در بستر تجدد

در جامعه امروز ایران شاهد هجوم عرفان های کاذب هستیم که به هیچ وجه ، نسبت و سنخیتی با سنت‌ های عرفانی ما ندارند. ایرانیان علیرغم برخورداری از تاریخ بلند عرفان اسلامی و عرفایی چون علامه طباطبایی و امام خمینی، نتوانسته‌ اند از سلوک عملی ایشان درس بگیرند و بخشی از جامعه جوان ما عطش عرفانی خود را به گونه‌ای دیگر اقناع و ارضا می‌ کند. موج هجوم « عرفان کیهانی » و « عرفان حلقه »، عرفان‌ های جادو مدار و عرفان انرژیایی به جامعه ایرانی چنان است که نه تنها به تولید آسیب‌ های معرفتی، بلکه گسترش آسیب‌ های اجتماعی انجامیده است. در برابر هجوم عرفان های کاذب چگونه باید از سنت عرفان اسلامی دفاع کنیم و راه عقب‌ راندن عرفان‌ های کاذب از ایران امروز چیست ؟

در ادامه مطلب با فارسی مد همراه باشید …

ظهور عرفان های کاذب در دنیا از قرن بیستم آغاز شد و در واقع مرحله سوم اضمحلال حقیقت است. ابتدا باید حقیقت عرفان را تعریف کنیم. افرادی مثل من که سنت‌ گرا هستند، می‌ گویند سنتی است که از آسمان آمده است و تمدن‌ های مختلف را ایجاد کرده است، اما دین در میان آنها مرکزیت داشته است. همه ادیان و آئین‌ ها برای خودشان یک منشاء آسمانی قائل هستند و آن را از جانب خدا می‌ دانند: مثل مسیحیت، اسلام، بودا، هندو و …

اینها ادیان و آئین‌ های بزرگی هستند که بر دنیا حکومت می‌ کنند. از دوره رنسانس به بعد اروپا، قدرت فوق‌ العاده‌ ای پیدا کرد و تمدنی به وجود آورد که اصول سنتی را پایمال کرد. مردم به کلیسا می‌ رفتند و جهان‌ بینی سکولار و لا ادری از آنجا آغاز شد. اروپای قرون وسطی خیلی شبیه به دنیای اسلام بود. امثال سن‌ توماس داکن و برخی نویسندگان و حکما و عرفای بزرگشان بسیار شبیه ابن سینا و فارابی بودند و عرفایی داشتند شبیه صوفیه ما. در دوره رنسانس یک نوع بشرمحوری و بشرگرایی ایجاد شد و از آن زمان بود که سکولاریسم آغاز گردید. از طرفی ما دین را داشتیم و مخالفش تجدد را. تجدد در قرن نوزدهم به قاره‌ های دیگر رفت و بسیار اثر گذاشت. از دوره فتحعلی شاه قاجار رفت و آمد فرانسویان به ایران زیاد شد و در دوره ناصرالدین‌شاه به اوج خود رسید و حتی مدرسه عالی فرانسوی ایجاد شد و نفوذ فرهنگ اروپایی در ایران گسترش یافت. در اواخر قرن نوزدهم، برای مردم این طور جا افتاده بود که تجدد، صلح، آرامش، پیشرفت و ترقی می‌ آورد و دین، عقب‌ افتادگی.


با آغاز جنگ جهانی اول، تجدد چهره واقعی و توخالی خود را نشان داد، زیرا جنگی بود که متمدن‌ ترین ممالک اروپایی یعنی فرانسه و انگلیس و آلمان بر ضد هم راه انداختند و بیش از یک‌ میلیون اروپایی همدیگر را کشتند. این جنگ جوامع اروپایی را به شدت تحت تأثیر قرار داد و اعتماد تمدن جدید را متزلزل کرد. در ابتدای این امر، این سنت‌ گرایان بودند که متوجه این تزلزل شدند و امثال رنه‌ گنون که بعداً هم مسلمان شد، در کتاب « بحران دنیای متجدد » این مسأله را نوشت و نشان داد که تجدد در یک بحران بزرگی به سر می‌ برد. آن زمان بود که عرفان کاذب آغاز شد، یعنی عده‌ ای خواستند به دین برگردند، اما بدون دین! ادیان‌ های زیادی در مشرق زمین با اسامی مختلف ایجاد شد و عده‌ ای هم به فکر تشکیل مکتب‌ های ظاهراً عرفانی افتادند، چون عرفان در غرب نبود و اگر غربیان عرفان می‌ خواستند باید به مشرق زمین می‌ آمدند و یا به هند و ایران و آفریقای شمالی سفر می‌ کردند. در این میان عده‌ ای بدون داشتن شرایط لازم، شروع به تعلیم سطحی عرفان شرقی کردند، زیرا اگر شما بخواهید به صورت جدی وارد تصوف و عرفان اسلامی شوید، ابتداد باید مسلمان شوید و غسل کنید و شروع به نماز خواندن کنید، و گرنه نمی‌ شود فقط ذکر گفت و سماع گرفت. نمی‌ شود روح داشت، اما بدون استخوان و بدن. اگر استخوان‌ بندی نداشته باشید، روح شما نمی‌ تواند در بدن شما جا بگیرد. بنابراین، یک نوع عرفان بدون شریعت پا گرفت.

عرفان های کاذب از دهه اول قرن بیستم (1910) مبتنی بر حلقه‌ های « اُکولتیست » و « علوم غریبه » در فرانسه و ایتالیا آغاز شد. این روند تا جنگ جهانی دوم ادامه داشت، تا اینکه بعد از جنگ شکست غرب از نظر معنوی بیشتر آشکار شد. در جنگ جهانی دوم، 120 میلیون نفر کشته شدند و بیشتر اینها را غربی‌ ها کشتند. جنگ جهانی دوم نقطه عطف مهمی از نظر فرهنگی به شرق وارد کرد. با اینکه ممالک شرقی استقلال سیاسی پیدا کردند، اما استقلال فرهنگیشان کم شد. در این زمان عده‌ ای سعی داشتند به صورت جدی از تمدن‌ های شرقی استفاده واقعی معنوی ببرند.

بخشی از عرفان‌ های واقعی مانند فرقه‌ های تصوف و طریقه مثل شاذلیه و قادریه و طریقه‌ های معتبر، برای اولین بار از قرون وسطی وارد غرب شد و در عین حال برخی عرفان های کاذب در هندوستان هم به غرب راه یافت، یک دوست تبت‌ شناس من می‌گفت این هندوئیسم جدید در غرب، انتقامی است که هند در برابر بلایی که انگلستان بر سرش آورد، می‌ گیرد. به این ترتیب، عرفان‌ های کاذب به تدریج متداول شد و عده‌ ای شارلاتان پیدا شدند که اکثرشان هندی بودند و از شبه قاره هند می‌ آمدند.

البته به جز هند که منشاء رواج عرفان های کاذب بود، ژاپن و ایران هم در این زمینه نقش دارند. مکتب مهم عرفانی که ذن نامیده می‌ شود از ژاپن آمده است. مکتب‌ های جدید مدرن ضدذن هم داریم به نام سوتوذن که از کالیفرنیا به ژاپن رفته است. در ایران هم همین‌ طور است و بر اساس ذوق عرفانی که مردم ایران دارند، به دنبال عرفان های کاذب می‌ روند و بازار خوبی هم برای اشاعه آن دارند. این باعث تعجب است، زیرا با وجود تمدنی که مولانا، حافظ، عطار و سهروردی و ملاصدرا داشته‌ اند، چطور ممکن است عرفان‌ هایی که تنها رنگ و روغن ظاهری دارند، مردم ایران را فریب دهند ؟ اگر کسی بخواهد وارد طریق مولویه شود باید ریاضت و زحمت بکشد. باید سحرخیزی و شب‌ بیداری و ذکر و روزه‌ گرفتن و صداقت نفس و هزاران چیز دیگر داشته باشد.


فریب‌ های عرفان کیهانی

سنت عرفانی ما در طول تاریخ خود با قرآن و سنت، پیوندی ناگسستنی داشته است، اما امروزه عرفان کیهانی مدعی است بدون نیاز به خواندن تفاسیر و تکیه به کتاب و سنت می‌ توان به عصاره عرفان ناب رسید و این فکر را به پیروان خود عرضه می‌ کنند. محمد علی طاهری ادعا می‌ کند مورد عنایت مستقیم خداوند است و به او الهام می‌ شود و حتی با اتصال به « شبکه شعور کیهانی » قدرت معجزه و درمان‌ گری دارد. آیا این عرفان های کاذب با چنین ادعا هایی می‌ توانند مخاطب را در مسیر عرفان ناب قرار دهند ؟ در واقع، آیا با انقطاع از کتاب و سنت می‌ توان به عرفان اسلامی رسید ؟

با انقطاع از کتاب و سنت نه تنها به عرفان نمی‌ رسیم، بلکه به هیچ پدیده اسلامی هم نمی‌ توانیم برسیم. عرفان اسلامی مبتنی بر حرکت محمدیه است. پیامبر هم نبی و رسول خدا بودند و هم مبداء ولایت هستند. ولایت علی بن ابی طالب از ولایت پیامبر گرفته شده و به پیامبر برمی‌ گردد و در رسالت نبوی خودمان، ولایت و نبوت هر دو بالاترین مرحله کمال است. مثل برق است که این لامپ را روشن می‌ کند، اما اگر شما بگویید لامپ روشن است، ولی به مبداء برق وصل نیست، کسی قبول نمی‌ کند. پس مبدایی که نیروی معنوی می‌ دهد، باید باشد. به همین دلیل بدون وحی و اتکا به وحی، هیچ مکتب عرفانی‌ نه تنها قابل قبول نیست، بلکه اصلاً کابرد ندارد و اثر نمی‌ گذارد. کسانی که می‌ گویند ما به مبداء وصل هستیم، اما به پیامبر احتیاجی نداریم، خودشان را پیامبر می‌ دانند. هرکسی هم که این حرف را بزند و خود را حجت بداند، صد در صد کذاب است. افرادی مانند عرفان کیهانی که این ادعاها را دارند بسیار معمولی هستند، اما شارلاتان، من 50 سال در مورد فلسفه و عرفان کار کرده‌ ام و به چند زبان هم می‌ توانم در این رابطه با این افراد بحث کنم، اما اگر توانستند 10 دقیقه بحث جدی بکنند ؟ اینها ادعایشان این است که ما در حالات عرفانی هستیم و بحث لفظی نمی ‎‌کنیم و همیشه از آن فرار می‌ کنند. این موضوع یکی از بدترین فریب‌ ها و خدعه‌ هایی است که در دنیای امروز شاهد آن هستیم.


یکی از آسیب‌ های عرفان های کاذب ، انتشار آموزه‌ هایی است که برای مخاطبان نا امنی روانی و آسیب‌ های روحی ایجاد می‌ کند. مثلاً عرفان حلقه القا می‌ کند که ما مدام در معرض حمله اجنه قرار داریم و تنها آنها هستند که می‌ توانند حمله اجنه و موجودات غیر ارگانیک را به انسان‌ ها دفع کنند، یا اینکه از طریق اتصال به شبکه شعور الهی و کیهانی می‌ توانند قدرت‌ های خاص را به پیروان خود بدهند و آنها را وارد حریم الهی کنند، یا می‌ گویند همه به جهنم می‌ روند، مگر اینکه ما به آنها سپر دفاعی بدهیم! آیا در سنت عرفان اسلامی چنین آموزه‌ هایی داریم و اساساً در ترمینولوژی مفاهیم عرفان اسلامی ردی از چنین گزاره‌ هایی می‌ توان یافت ؟

اصلاً چنین چیزی نداریم. در عرفان اسلامی جن واقعیت دارد و قرآن هم مکرراً از آن نام برده است. جن یک موجود روانی است در عالم فی مابین و به قول فلاسفه در عالم مثال که ماورای عالم مادی است، در این عالم به صور مادی هم می‌ تواند ظهور کند. پس نمی‌ توانیم جن را انکار کنیم؛ اما یکی از بزرگترین خطرات این است که آدم عالم روان را با عالم روح اشتباه بگیرد. این اشتباه بزرگ تمام عرفان‌ های کاذب است، زیرا بالاخره باید یکسری مسائلی وجود داشته باشد تا افراد جذب شوند. اینها پدیده‌ های روانی است و روحانی نیست. یعنی اشتباه بین روان و روح یا به عربی نفس و روح. این یکی از اشتباهات بنیادین تمام این مکتب‌ هاست. در عرفان اسلامی اولاً ما اعتقاد داریم که اجنه هست و ثانیاً معتقدیم ممکن است که اجنه حمله هم بکنند که ما جن‌گیر داشته‌ ایم، ولی این کار عرفان نیست. این یک چیز فولکلوریک و مردمی دین است و در این زمینه ادعیه‌ ای است که خوانده می‌ شود و آیه و ان یکاد و آیهالکرسی می‌ خوانند و این جزء سنت همه مسلمانان است.

ادعای دیگر « عرفان حلقه » مبنی بر اتصال به شبکه شعور کیهانی است. شعور اینجا به معنی آگاهی آورده شده است و البته هر عرفانی مبتنی بر این است که انسان می‌ تواند با مبداء و شعور الهی رابطه برقرار کند که اگر اینها نبود دیگر دینی وجود نداشت. ما نماز می‌ خوانیم و می‌ گوییم « الله اکبر ». در این کلمه مخاطب ما کیست ؟ همان شعور الهی است، اما ادعایی که برخی دارند، یک چیز دیگر است: آنها می‌ گویند افراد عادی نمی‌ توانند به « شعور کیهانی » دسترسی پیدا کنند. پس باید بیایند پیش ما و ما به آنها بگوییم. این با چیزی که اسلام می‌ گوید فرق دارد. خیلی از افراد اشتباه می‌ کنند اگر بگویند همه به جهنم می‌ روند، غیر از ما شیعیان و مسلمانان و … . سوره حجرات، آیه 13 اشاره دارد: « إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ » می‌ گوید که اینها چه کسانی هستند. ضمیر کُم را آورده و هیچ‌ وقت نگفته است فقط مسلمانان، بلکه گفته هر انسانی که تقوا داشته باشد نزد خدا کرامت دارد. این یکی از خصایص این فرقه‌ هاست که می‌ گویند شما برای نجات باید پیش ما بیایید، تنها ما سفینه النجاه هستیم و بقیه غرق می‌ شوند. چون می‌ خواهند پول بگیرند، این ادعاها را می‌ کنند. یکی از دلایل گسترش مکاتب و عرفان های کاذب  این دلیل است که می‌ گویند دنیای مادی متزلزل شده است و همه از آینده می‌ ترسند، پس ما از آینده به آنها خبر می‌ دهیم.

در همین رابطه می توانید مستند دکان های کاغذی را از وبسایت فارسی مد دانلود یا مشاهده نمایید …


موضع عرفان اسلامی در برابر این عرفان های کاذب مانند « عرفان حلقه » که مدعی هستند پیغمبران و معصومین و ائمه در سیر تکاملی خود دچار اشتباه شده‌ اند، چیست ؟ مثلاً طاهری می‌ گوید حضرت سلیمان انحصار طلب بوده است و همه رحمت خدا را برای خود می‌ خواست. آیا یک عارف مسلمان می‌ تواند قائل به این گزاره‌ ها باشد، خود را با پیامبران مقایسه کند، خود را برتر بداند و بگوید برخلاف برخی پیغمبران من همه رحمانیت عام الهی را برای همه می‌ خواهم.

البته که نه. ما در عرفان یک سلسله مراتبی داریم که پایه تمام تعالیم عرفانی است. وحدت حقیقت و وحدت وجود و انسان کامل، دو رکن اساسی عرفان فکری ابن عربی است. ما همه بالقوه انسان کامل هستیم، ولی بالفعل نیستیم، آنهایی که فعلیت دارند انبیاء هستند و پیروی از آنها باعث می‌ شود که بالقوه ما به فعلیت تبدیل شود. اگر کسی سلسله مراتب کمال انبیاء و معصومین و اولیا خدا و … را انکار کند به هیچ جا نمی‌ رسد. یکی از خصایص عرفان کاذب یا اساساً پایه‌ های فلسفه تجدد، انکار سلسله مراتب که وارد اجتماع می‌ شود و روی همه سلسله‌ های مراتب تأثیر می‌ گذارد.


در وضعیتی قرار داریم که برخی منتقدان از آن با عنوان « کلاهبرداری معنوی » و « شارلاتانیسم عرفانی » یاد می‌ کنند. عرفان های کاذب با ادعای دستیابی به مُخ و عصاره‌ ی دین کاری کرده‌ اند که برای جوانان تشخیص حق و باطل مشکل شده است. شما چه شاخص‌ هایی را پیشنهاد می‌ کنید تا جوانان بتوانند کلاهبرداران معنوی را بشناسند و در دام شارلاتانیسم عرفانی نیفتند ؟

ابتدا از آنچه که فرنگی‌ ها به آن ارتودکسی می‌ گویند ( یعنی راست‌ اندیشی ) ، باید احتراز کرد. باید به آموزه‌ هایی که در سنت ما نبوده و یک دفعه پدید آمده، شک کرد. حقایق دین از طریق وحی به پیامبر الهام شده و بعد به ما رسیده و توسط بزرگان دین در طی 14 قرن بسط داده شده است. باید به هر آنچه که با نص صریح قرآن تفاوت دارد و بدعت محسوب می‌ شود، با نهایت دقت نگاه کرد. هم از نظر فقه شیعی و هم فقه سنتی بدعت نباید وجود داشته باشد. البته به این معنی نیست که نباید ایده جدیدی داشت، بلکه به این معنی است که نباید اصول را شکست. اصول وحی اسلامی پایدار و جاویدان است و عرفان اسلامی تکیه‌ هایش بر آن است و معیارهای سنتی بهترین نحوه تشخیص شارلاتان از غیر شارلاتان است. هر فردی باید شمه معنوی و فکری و عقلانی خود را به کار بگیرد و زود احمق نشود. بفهمد که آیا اهداف مادی پشت این عرفان های کاذب است ؟ یا اهداف به دست‌ آوردن قدرت و … ؟ انسان نباید آلت دست قرار بگیرد. اکنون جوانان ما در موقعیت سختی قرار گرفته‌ اند.

جوانان ما در ایران نیاز به « علامه طباطبایی‌ ها » دارند و البته دیگر مثل ایشان پیدا نمی‌ شود. علامه در نهایت سادگی و خوبی زندگی کرد و در عین حال متفکر هم بود. جوانان ما احتیاج به فکر دارند. به نظر من کتاب‌ خواندن در ایران زیاد هم شده است، خیلی چیزها را می‌ خوانند و سؤال به ذهنشان می‌ آید. پس ما احتیاج داریم افرادی را تربیت کنیم که از این گنجینه بی‌ کران و بی‌ نظیر عرفان اسلامی استفاده کنند. ایران توانست تا قرن بیستم باهوش‌ ترین افراد خود را در داخل اسلام نگه دارد و مثلاً هوش کسی مثل آیت‌ الله رفیعی را داشت و توانست در داخل خود نگه بدارد. ان‌ شاء الله هم همین‌ طور برای نسل جوان خواهد شد.


عرفان امام خمینی چه سهمی در مقابل هجوم سکولاریستی و فلسفه‌ های سکولار برای تقویت بنیه دینی جامعه ایران می‌ تواند داشته باشد ؟ آیا عرفان باید توأم با مبارزه باشد یا اینکه به عقل و اندیشه و تفکر بپردازد ؟ در تاریخ اسلام موارد زیادی دیده شده که تصوف و عرفان در صحنه رزم و سیاست و اداره اجتماع وارد شده‌ اند.

قبل از اینکه آیت‌ الله خمینی وارد صحنه سیاست شوند، سالیان دراز به تدریس متون عرفانی و حکمت متعالیه ملاصدرا اشتغال داشتند، مخصوصاً عرفان. وقتی اسفار را درس می‌ دادند، مطالبی که جنبه استدلالی و منطقی داشت از آن می‌ گذشتند و بیشتر بر جنبه‌ های عرفانی و حکمی ملاصدرا تأمل می‌ کردند. در این شکی نیست که ایشان اهمیت خاصی نه فقط به صورت جنبی، بلکه به صورت محوری و مرکزی برای عرفان و تصوف و حکمت قائل بودند و مطالب و کتاب‌ های مختلفی هم در این زمینه نوشته‌ اند. یکی از نتایجی که نه تنها در مورد عرفانی که ایشان در موردش صحبت کرده‌ اند، بلکه به طور کلی توسط بزرگان ایرانی و غیر ایرانی نوشته شده است، دادن سلاح‌ های لازم در دست افراد ذی‌ صلاحیت برای مقابله با هجوم جهان‌ بینی لا ادری و سکولاریستی غرب است، زیرا بدون حقایق عرفانی و حکمی، دین قدرت فکری کافی برای مقابله با چالش‌ های فکری را ندارد. شریعت مسیحیت ضعیف نشده بود که بی‌ دینی آغاز شد، بلکه حکمت و عرفان مسیحیت ضعیف شد که فلاسفه لا ادری اروپا شروع به سخن‌ گفتن کردند. از مونته تا دکارت به بعد، هنوز کلیسا پر بود و مردم دائماً به مناسک مذهبی می‌ رفتند، اما آن چیزی که از بین رفته بود ابن عربی‌ ها و ملاصدرا های مغرب‌ زمین بودند. این است که عرفان یک سهم بسیار مهم و بنیادی برای حفظ خود دین دارد.

البته مبارزه‌ جویی بستگی به شرایطی دارد که خداوند عالم برای افراد مختلف قرار می‌ دهد. ما عرفای بزرگی داشتیم که در گوشه‌ ای از عالم در یک غاری می‌ نشستند و نور وجودشان دنیایی را منور می‌ ساخت. افراد دیگری هم مثل « نجم‌الدین کبری » بودند که در سن 100 سالگی سلاح پوشیدند و به جنگ تیمور رفتند و در دروازه سمرقند کشته شدند. نمی‌ شود برای این امر یک حکم کلی داد. آنها که واقعاً اهل عرفان و معرفت هستند طبق امر درونی و اوامر الهی عمل می‌ کنند و با توجه به شرایطی که زمانشان دارد. ما در تاریخ اسلام حداقل دو مورد داشتیم که سلسله‌ های تصوف سلطنت را به دست گرفته‌ اند. یک مورد « ادریسی‌ ها » بودند که در آفریقای شمالی طریقه « سنوسیه » را به رهبری ملا ادریس تأسیس کردند. ملاادریس تصمیم گرفته بود طریقه سنوسیه را در لیبی به وجود آورد، اما قذافی روی کار آمد و آن را شکست داد. ما در تاریخ اسلام نمادها و نمونه‌ هایی از دخالت مستقیم طرق تصوف در امور سیاست داشته‌ ایم. خانواده برنولی در مبارزه با انگلستان در هند معروف بودند، یا در آفریقای سیاه هم « دان فادیو » و پیروانش مبارزه می‌ کردند. به همین دلیل است که نمی‌ شود یک فتوای کلی داد که آیا عرفان باید مبارزه‌ جو باشد یا صلح‌ طلب و کناره‌ گیر و خانه‌ نشین! چون ممکن است شخصی در خانه‌ اش بنشیند و بیشتر در دنیا اثر گذار باشد، تا اینکه سوار اسب و ماشینش شود و به میدان رود. بنابراین، باید به امکانات مختلفی که در نهاد عرفان و تصوف است، توجه کرد.

منبع مقاله :

نشریه عصر اندیشه، شماره 9، آبان 1394

 

دانلود مقاله

پیشنهاد میکنیم...

7 کار قبل از رابطه جنسی که باعث افزایش صمیمیت با همسر می شود
نکته های مهم رابطه جنسی مخصوص آقایان و خانم ها
چگونه تشخیص دهید سازگاری جنسی با همسر آینده تان دارید یا خیر؟
با علائم و خصوصیات مردهای هوسباز آشنا شوید
به همسر فعلی خود درباره رابطه های جنسی گذشته چه بگوییم!؟
آموزش کلمات صحیح برای به دست آوردن دل خانم ها
۱۰ تعریف و تمجید که مردان دوست دارند از همسرشان بشنوند
با اشتباهات نابود کننده رابطه جنسی آشنا شوید
این نکات طلایی زندگی زناشویی شما را متحول می کند
خصوصیات زنانی که باعث کاهش میل جنسی مردان می شوند
ویژگی هایی که بیشتر در مردان مستعد خیانت کردن دیده می شود
راز های رسیدن به سادگی و سبکباری در زندگی و راه های تقویت آن
30 داستان کوتاه و آموزنده که باعث تغییر افکار شما می شود
با نحوه غلبه بر ترس و اضطراب از تعاملات اجتماعی آشنا شوید
نکاتی برای درمان افسردگی کسانی که دوستشان داریم

دیدگاه کاربران
0دیدگاه ثبت و تایید شده

ارسال دیدگاه